Choroby tarczycy są współcześnie poważnym problemem zdrowotnym. “Szacuje się, że z zaburzeniami pracy tarczycy zmaga się około 20 proc. populacji”-  mówi w rozmowie z “Socjolożką na zakupach” Ewa Dmochowska-Lipka z Vitaline, Poradni Dietetycznej w Łomży.

Dlatego w leczeniu chorób ważna jest prawidłowa dieta. Odpowiednio dobrana plus leki z pewnością zwiększą skuteczność leczenia- podkreśla dietetyczka.

Tarczyca to niezbędny do życia narząd położony w okolicy szyi, który odpowiada za wytwarzanie hormonów, które sterują przemianą materii w tkankach i narządach organizmu.

Większość zaburzeń stanowi niedoczynność tarczycy, nadczynność tarczycy, zapalenia tarczycy oraz rak tarczycy. Szacuje się, że na choroby gruczołu tarczowego narażone są głównie kobiety – u nich ryzyko jest aż dziewięciokrotnie większe niż u mężczyzn.

Socjolożka na zakupach: Objawy przy niedoczynności i Hashimoto?

Vitaline. Poradnia Dietetyczna: Objawy niedoczynności tarczycy i Hashimoto są podobne – są to między innymi:

  • Senność i uczucie ciągłego zmęczenia
  • nietolerancja zimna
  • kłopoty z koncentracją
  • suchość skóry, wypadanie włosów
  • wahania nastroju i skłonność do depresji
  • wysoki poziom cholesterolu
  • zaburzenia miesiączkowania i problemy z zajściem w ciążę
  • zaparcia problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała (przyrost wagi).                                                                                                                                                   

Socjolożka na zakupach: Co jeść, gdy jest niedoczynność tarczycy? A czego unikać? Z kolei jak żywienie powinno wyglądać przy nadczynności?

Vitaline. Poradnia Dietetyczna: Jednym z najbardziej problematycznych skutków ubocznych niedoczynności tarczycy jest przyrost masy ciała.  Aby tego uniknąć, obok przyjmowania leków, należy wesprzeć organizm właściwym sposobem odżywiania.

Należy zwrócić uwagę na odpowiednią podaż kalorii i systematyczne dostarczanie energii – posiłki powinny być stosunkowo częste, regularnie lecz niewielkie objętościowo.

Produkty, które poprawią funkcjonowanie tarczycy to produkty bogate w mikroelementy, jak jod, żelazo, selen czy cynk. Jod to niezbędny pierwiastek do produkcji hormonów tarczycy. Żelazo jest składnikiem enzymu kluczowego w syntezie hormonów tarczycy, czyli tyreoperoksydazy. Przemiana tyroksyny w trijodotyroninę jest warunkowana przez enzymy zawierające w swojej cząsteczce selen. Receptory komórkowe wiążące hormony tarczycy mają w składzie cynk.

Należy zadbać o odpowiednią podaż jodu w codziennej diecie – dobrym źródłem tego pierwiastka są  ryby morskie czy owoce morza. Warto przy okazji wspomnieć o goitrogenach, określanych mianem substancji wolotwórczych – osłabiają one wchłanianie jodu z przewodu pokarmowego. Ich źródłem są m.in.:

  • rzepa
  • kalarepa,
  • kalafior,
  • brukselka,
  • kapusta
  • jarmuż.

Nie oznacza to jednak, że dieta powinna być całkowicie pozbawiona tych produktów – przy dostatecznej podaży jodu w diecie, umiarkowane jedzenie np. kalafiora czy kapusty nie nasili problemów zdrowotnych. Osoby z niedoczynnością tarczycy powinny również unikać w diecie soi, ponieważ jest ona bogata we flawonoidy hamujące funkcje tarczycy.

Jako, że niedoczynność tarczycy predysponuje do występowania zaparć,osoby należy zadbać o właściwą ilość błonnika pokarmowego  (produkty pełnoziarniste, warzywa, orzechy) i płynów w ciągu dnia.

Dieta przy nadczynności tarczycy powinna być bogata w składniki, które wspomogą pracę tarczycy i złagodzą objawy choroby.

Nadczynność tarczycy to nadmierna produkcja hormonów – trójjodotyroniny oraz tyroksyny, co skutkuje zwiększeniem przemiany materii. Dlatego dieta przy nadczynności tarczycy powinna być wysokokaloryczna, aby zapobiec niedożywieniu i wyniszczeniu organizmu.

W przeciwieństwie do niedoczynności, częstym objawem nadczynności tarczycy jest przyspieszona perystaltyka przewodu pokarmowego. W przypadku skłonności do biegunek dieta powinna być lekkostrawna, ograniczać błonnik i obfitować w płyny. Należy ograniczyć natomiast picie kawy i herbaty ze względu na kofeinę, która dodatkowo pobudza układ nerwowy.

Zaleca się spożywanie większej ilości pełnowartościowego białka – produktów mlecznych, jajek, chudych ryb i wędlin.Ograniczyć natomiast należy tłuszcze pochodzenia zwierzęcego (masło, tłuste mięsa, żółte sery) na rzecz tłuszczu roślinnego, który znaleźć możemy w olejach roślinnych, pestkach, orzechach czy awokado.

Osoby cierpiące na nadczynność tarczycy nie powinny przekraczać zalecanej jodu, ponieważ jego nadmierne spożycie może nasilać objawy choroby. Niewskazane będzie zatem jedzenie zbyt dużej ilości soli kuchennej, ryb morskich (które powinny pojawiać się w diecie ze względu na obecność kwasów omega-3), alg czy suplementów diety z dodatkiem jodu.

Socjolożka na zakupach: A na jakie składniki pokarmowe zwrócić uwagę w przypadku Hashimoto?

Vitaline. Poradnia Dietetyczna: Dieta chorego na Hashimoto powinna bazować na produktach jak najmniej przetworzonych, bogatych w składniki odżywcze. Opiera się na podobnych zaleceniach, jak dieta stosowana w niedoczynności tarczycy a dodatkowo powinna też działać przeciwzapalnie.

Najważniejsze to dostarczyć organizmowi odpowiednią ilość składników niezbędnych do wytwarzania hormonów. Mowa tu przede wszystkim o właściwej podaży jodu. Znajdziemy go w rybach i owocach morza, takich jak: makrela, małże, dorsz, ostrygi oraz glony i wodorosty.

W naszej diecie nie powinno zabraknąć także selenu. Bez niego osłabione będą procesy związane z likwidacją wolnych rodników, które mogą uszkadzać nasze komórki, w tym komórki tarczycy. Jego źródła to przede wszystkim orzechy brazylijskie, grzyby (borowiki i pieczarki), mięso, rybyoraz nasiona sezamu czy drożdże.

Nie możemy zapominać o żelazie. Pamiętajmy, że bardzo łatwo jest ograniczyć jego wchłanianie, pijąc do posiłku kawę albo herbatę. Głównym źródłem żelaza jest mięso, ale również produkty roślinne jak szpinak, len, pestki dyni oraz nasiona roślin strączkowych.Kolejnym ważnym dla tarczycy pierwiastkiem jest cynk. Zawierają go zarodki i otręby pszenne, groch, pestki dyni, wołowina i żółtka jaj. W prawidłowo zbilansowanej diecie przeciwzapalnej nie może zabraknąć kwasów tłuszczowych omega-3. Ich doskonałym źródłem są tłuste ryby morskie oraz siemię lniane czy orzechy włoskie.

Źródłem węglowodanów w diecie osoby chorej na Hashimoto mogą być z kolei produkty pełnoziarniste o wysokiej zawartości błonnika pokarmowego (kasze: gryczana, pęczak, bulgur, owsiana; pieczywo czy makarony pełnoziarniste).Nie zaleca się bezwzględnej eliminacji glutenu u każdej osoby cierpiącej na Hashimoto. Produkty bezglutenowe należy wybierać, jeśli zjedzenie glutenu powoduje dyskomfort lub jeśli celiakia lub alergia na pszenicę jest potwierdzona przez lekarza.Chorzy na Hashimoto powinni ograniczyć podaż cukru i stosować dietę o niskim indeksie i ładunku glikemicznym – produkty, które mocno nie podnoszą poziomu glukozy we krwi.

Dieta w chorobie Hashimoto powinna wyciszać stan zapalny toczący się w organizmie. W Twoich daniach powinny znaleźć się odpowiednie ilości antyoksydantów, które działają przeciwzapalnie (mowa tu na przykład o cynku, witaminie A, E i C).

Bardzo ważne jest też podniesienie poziomu witaminy D – badania naukowe potwierdziły, że 90 proc. osób wykazuje jej niedobory.

Jest też grupa produktów, których należy raczej unikać, m.in. tioglikozydy obecne w takich warzywach, jak kapusta, brokuł, kalafior, jarmuż itp. Związki te mogą upośledzać przyswajanie jodu. Nie należy jednak z nich zupełnie rezygnować, a jedynie ograniczyć ich spożycie, ponieważ są cennym źródłem wielu pożądanych składników. Niekorzystnie będzie działała także soja ze względu na występowanie w niej dużych ilości izoflawonów utrudniających wchłanianie jodu oraz fitynianów ograniczających przyswajanie m.in. żelaza i cynku.

Socjolożka na zakupach: Dziękuję  za rozmowę.

Fot. pixabay.com